WSTĘPNIAK

Witam serdecznie na mojej stronie

Geoturystyka jest jedną z rodzajów poznawczej i zrównoważonej turystyki, która coraz częściej pojawia się w ofercie spędzania wolnego czasu w Polsce i na całym świecie. Tworzone są geoparki, trasy i obiekty geoturystyczne, panele terenowe z informacjami o budowie geologicznej, skałach, minerałach i skamieniałościach, nieczynne kamieniołomy przystosowywane są do funkcji turystycznej, a giełdy minerałów i skamieniałości przeżywają renesans. Ale geoturystyka to coś więcej…
Geourystyka jest dla osób bardziej wymagających, dla tych, którzy chcąc poznawać odwiedzane regiony wybierają oferty nietypowe, oryginalne, ciekawe i niebanalne. Geoturystyka oferuje możliwość zapoznania się z historią naturalną naszej planety, historią 4,5 mld lat przemian kontynentów, oceanów, życia na Ziemi.
Czy ciekawi Cię, dlaczego i w jaki sposób powstają wodospady, wulkany, jaskinie, doliny rzeczne, góry, pustynie, kaniony itp. czyli te obiekty, które często odwiedzasz podczas wypoczynku? Czy chcielibyście wiedzieć jak odczytywać informacje zapisane w skałach nie studiując geologii i nie przeglądając stosu książek w bibliotece? Czy fascynują Cię skamieniałości, minerały i chciałbyś dowiedzieć się czegoś więcej, a może nawet samodzielnie odkopać znaleziska? Jeśli tak, to dobrze trafiłeś. Dzięki geoturystyce ta wiedza wychodzi poza grupę nielicznych pasjonatów geologii czy naukowców i dociera do szerokiego grona odbiorców.
Geoturystyka pokaże Ci nie tylko fascynujący świat przyrody ale również historię odkryć geologicznych, sylwetki wielkich geologów, zastosowanie skał i minerałów w życiu codziennych, a także wpływ budowy geologicznej i ukształtowania terenu na tradycje i kulturę lokalnych mieszkańców.
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą obiekty geoturystyczne. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą obiekty geoturystyczne. Pokaż wszystkie posty

Ochrona obiektów geologicznych w praktyce - przykład rezerwatu przyrody Prządki

    Sukcesja roślinności jest zjawiskiem naturalnym ale nie zawsze korzystnym, szczególnie z punktu widzenia geoturystyki. Zasłonięte przez drzewa formy skałkowe nie są już tak atrakcyjne wizualnie, a często utrudniony jest do nich dostęp i możliwość prowadzenie geoedukacji i geoturystyki. Porastanie roślinnością jest zatem zagrożeniem dla form skałkowych, a jedną z metod ochrony jest ich oczyszczanie i odsłanianie. W miarę możliwości, jeśli nie występują rzadkie, zagrożone gatunki flory i fauny, powinno się miejscami prowadzić takie prace. W przypadku rezerwatu przyrody Prządki im. Prof. Henryka Świdzińskiego, ochronie podlegają przede wszystkim formy skałkowe oraz cenne porosty, dlatego zasłaniające widok drzewa mogą być częściowo usuwane. Patrząc na archiwalne zdjęcia rezerwatu i porównując je ze współczesnym krajobrazem można odnieść wrażenie, że rezerwat traci, a nie zyskuje na swojej wartości. Należy podkreślić - światowej wartości - geostanowisko ma bowiem walor ponadregionalny i należy do jednych z najcenniejszych obiektów przyrodniczych Europy. 

Prządki, rezerwat, geoturystyka

Źródło zestawienia: Welc, E., & Miśkiewicz, K. (2019). Geoturystyka i geoedukacja w rezerwacie przyrody nieożywionej „Prządki” im. prof. Henryka Świdzińskiego. Geotourism/Geoturystyka, 56–57(1–2), 11–42.

A – porośnięte lasem wzgórze z obszarem rezerwatu „Prządki”, fot. K. Miśkiewicz.; B – na pierwszym planie skałki grupy „Herszt”, dalej grupa skalna „Przadka-Baba”. W tle ruiny zamku Kamieniec. Fotografia wykonana w latach 1918-1939 przez Henryka Poddębskiego na potrzeby Archiwum Ilustracji Ilustrowanego Kuriera Codziennego (źródło: baza Narodowego Archiwum Cyfrowego, www 7); C – skałki grupy „Prządka-Baba” zasłonięte przez roślinność, fot. K. Miśkiewicz; D –skałki grupy „Prządka-Baba” utrwalone na fotografii z lat 1958-1960 wykonanej przez G. Russa, pocztówka Polskigo Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (źródło: baza fotografii „Fotopolska.eu”)


Geopark UNESCO Łuk Mużakowa

Geopark UNESCO Łuk Mużakowa jest pierwszym, i jak na razie jedynym geoparkiem w Polsce zarejestrowanym na światowej liście geoparków UNESCO (http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/earth-sciences/unesco-global-geoparks).

Warto przypomnieć fakt, że obecnie organizacja UNESCO przyznaje swoje certyfikaty w trzech grupach, równorzędnych jeśli chodzi o rangę i prestiż, stąd trzy listy najwspanialszych obiektów i obszarów świata: dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO, rezerwatów biosfery UNESCO i geoparków UNESCO. Dziedzictwo geologiczne Ziemi zostało zatem docenione przez UNESCO i stało się elementem dziedzictwa światowego o szczególnym znaczeniu i ochronie, nie mniejszej niż wartości biotyczne czy kulturowe.

Prace nad utworzeniem Geoparku Łuk Mużakowa rozpoczęto już w latach 1999-2001, geopark otrzymał certyfikat krajowy w 2009 r., następnie certyfikat europejski w 2011 r., a od 2015 r. jest na liście światowych geoparków UNESCO. Najważniejsze „cechy wyłączności” geoparku Łuk Mużakowa to unikatowe krajobrazy związane z oddziaływaniem lądolodów plejstoceńskich, działalnością górniczą oraz obecnością architektury ogrodowej. Geopark ma charakter transgraniczny – łączy obszary Saksonii i Brandenburgii w Niemczech oraz woj. lubuskie (pow. żarski) w Polsce.

Historia Łuku Mużakowa zaczyna się ok. 13 mln lat temu, kiedy to powstały pokłady węgla brunatnego na tym terenie. Zostały one jednak przykryte osadami młodszymi i dopiero lądolód wycisnął węgiel na powierzchnie dzięki czemu surowiec mógł być eksploatowany. Lądolód utworzył unikatowa strukturę geologiczną - wał (morena czołowa) w kształcie podkowy oraz znacznie zdeformował osady podłoża (fałdy i łuski) co geolodzy nazywają zaburzeniami glacitektonicznymi. Górnicza działalność człowieka doprowadziła do powstania pojezierza antropogenicznego. Szczególnymi atrakcjami turystycznymi są właśnie tzw. „kolorowe jeziorka” czyli sztuczne zbiorniki wodne zabarwione wraz z ich otoczeniem różnymi pierwiastkami, minerałami, wykwitami bakterii. Warto przespacerować się przygotowaną trasą geoturystyczną „Dawna kopalnia Babina” z licznymi tablicami geoturystycznymi, platformami widokowy oraz wieżą widokową. Perłą kulturową jest niewątpliwie Park Mużakowski z pierwszej połowy XIX w. wraz zamkiem księcia Pücklera, gdzie zorganizowano wspaniałą wystawę multimedialną. Po niemieckiej stronie geoparku warto zobaczyć Park Różaneczników i Azalii w Kromlau, wejść na wieżę widokową “Schweren Berg” by zobaczyć „księżycowy” krajobraz czynnej kopalni węgla brunatnego oraz pospacerować w Parku Głazów Narzutowych w Nochten – unikalnym parku geologiczno-botanicznym.

Po geoparku oprowadzają licencjonowani przewodnicy mużakowscy (http://luk.muzakowski.pl) – warto skorzystać, gdyż historia geologiczna nie jest dobrze czytelna na tym obszarze i aby ją zrozumieć i docenić, wymaga interpretacji i wizualizacji geoturystycznej. Pomagają w tym dostępne tablice w terenie, a także bogata literatura popularnonaukowa. W Łęknicy znajduje się siedziba Stowarzyszenia Geopark Łuk Mużakowa i punkt informacyjny. Oprócz tras spacerowych w Geoparku Łuk Mużakowa dostępne są liczne trasy rowerowe zachęcające do tego typu aktywności.

Obowiązkowo do zwiedzania obszar dla wszystkich miłośników geoturystyki!

Wybrane źródła:

Haracz, P., Iwlew, B., Jagiełło, K., Koźma, J., & Maciantowic, M. (2012). Europejski Geopark Łuk Mużakowa z trzech różnych stron ... Stowarzyszenie Geopark Łuk Mużakowa. https://www.pgi.gov.pl/docman-dokumenty-pig-pib/docman/geoturystyka/luk-muzakowa/1279-ksiazka-luk-z-3-stron/file.html
Heyduk, T., Jerzak, L., Koźma, J., & Sobera, R. (2005). Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy (Muskauer Park und die geotouristischen Sehenswürdigkeiten in der Umgebung von Łęknica). http://www.wrota.lubuskie.pl/system/obj/2232_Przewodnik_Park_Muzakowski.pdf
Koźma, J. (2011). Transgraniczny geopark Łuk Mużakowa. Przegląd Geologiczny, 59(4), 276–290.
Koźma, J. (2012). Ścieżka geoturystyczna „Dawna kopalnia Babina”. Folder         informacyjny. http://www.geosciezkababina.pl
Maciantowicz, M., & Koźma, J. (2014). Łuk Mużakowa po obu stronach Nysy Łużyckiej. Przewodnik geologiczno-turystyczny. Chroma Drukarnia Krzysztof Raczkowski.

 Ścieżka geoturystyczna "Stara kopalnia Babina"












Park Mużakowski










Park Azalii





Park Głazów

 







Atrakcje geoturystyczne i geo-produkty Polski - mapa

Mapa geoturystyczna Polski jest w budowie ale geo-atrakcji i geo-produktów ciągle przybywa :)

Mapa obejmuje wybrane geostanowiska, muzea geologiczne (petrograficzne, mineralogiczne, paleontologiczne), obiekty związane z dziedzictwem górniczym, utworzone i projektowane geoparki, dinoparki, geocentra, parki geologiczne, lapidaria, trasy geoturystyczne, trasy podziemne, obszary i obiekty chronione ze względu na przyrodę nieożywioną, uzdrowiska, wydarzenia promujące geodziedzictwo Polski, geo-produkty, geo-atrakcje itp.




Wybrane bazy potencjalnych atrakcji geoturystycznych Polski dostępne w sieci:
- Centralny Rejestr Geostanowisk Polski
- Katalog obiektów geoturystycznych Polski cz. I
- Katalog obiektów geoturystycznych polski cz. II
- Jaskinie Polski
- The Polish Database of Representative Geosites
- Geostrada Sudecka
- Żywa Planeta - muzea minerałów i skamieniałości w Polsce
- Żywa Planeta - parki dinozaurów w Polsce
- Żywa Planeta - katalog tras podziemnych i jaskiń
- Wody mineralne, termalne i uzdrowiska Polski
- Magazyn GEOTOURISM/GEOTURYSTYKA
- Dziedzictwo geologiczne województwa śląskiego
- Mapy geologiczno-turystyczne PIG
- Geotyda i Małopolski Szlak Geoturystyczny


Szydłowiec – kamień w budownictwie i architekturze

   Historyczna oraz współczesna zabudowa Szydłowca (woj. mazowieckie) to dobry przykład na geodziedzictwo – geologiczne uwarunkowania rozwoju kulturowego. Odkrycie w XV w. (a może i wcześniej) przydatności surowca skalnego jakim jest piaskowiec szydłowiecki (190 mln lat – dolna kreda; obrzeżenie Gór Świętokrzyskich) doprowadziło do powstania lokalnego rzemiosła i wybudowania miasta. Jest tutaj gotycki kościół św. Zygmunta, wczesnorenesansowy zamek na sztucznej wyspie, późnorenesansowy ratusz, jeden z największych kirkutów w Polsce. A nieopodal kamieniołomy, z których pochodzi materiał skalny do budowy tych wspaniałych zabytków. W piaskowcu szydłowieckim można znaleźć liczne struktury sedymentacyjne oraz skamieniałości fany i flory.


Zaprojektowana ścieżka dydaktyczna wraz z przewodnikiem (J. Urban, Kowalski W. 2004 „Szydłowiec – miasto na kamieniu”) pomoże w zwiedzaniu i zapoznaniu się z historią geologiczną i kulturową obszaru.  

   

Do tego bardzo dobre centrum informacyjne w Szydłowcu i pyszna kawa po szydłowiecku :)


Polecam!


Gotycki kościół św. Zygmunta z XV w. w Szydłowcu
Gotycki kościół św. Zygmunta z XV w. w Szydłowcu


Kirkut w Szydłowcu
Kirkut w Szydłowcu


Wczesnorenesansowy Zamek Szydłowieckich i Radziwiłów w Szydłowcu
Wczesnorenesansowy Zamek Szydłowieckich i Radziwiłów w Szydłowcu

Ratusz w Szydłowcu
Ratusz w Szydłowcu

Strzegowo, Mamut i Dolina Wkry



Gmina Strzegowo postawiła na geoturystykę:) W miejscowości o tej samej nazwie, położonej nad przepiękną rzeką Wkrą, utworzono Centrum Kulturowo – Historyczne „Kantor Młyński”. Miejsce to nawiązuje do typowego geodziedzictwa rzek – czyli wykorzystanie przez człowieka geologicznych sił natury, w tym wypadku energii wodnej. Znajdował się tutaj młyn oraz obecne są pozostałości infrastruktury hydrotechnicznej (patrz - informator o gminie Strzegowo link)

Gmina wykorzystała nie tylko to dziedzictwo geologiczno-kulturowe ale również dziedzictwo zlodowaceń. Główną atrakcją geoturystyczną jest niewątpliwie naturalnych rozmiarów model mamuta oraz lapidarium z głazów narzutowych (tzw. eratyki) wraz z tablicą informacyjną. Ekspozycja skał nie jest przypadkowa – głazy narzutowe pogrupowano w zależności od ich miejsca pochodzenia (różne rejony Skandynawii i Bałtyku) skąd zostały przytransportowane przez lądolód do Polski. Bardzo ciekawa to ekspozycja, brakuje jednak nazw skał przy samych głazach, co powoduje iż trzeba się cofać do tablicy za każdym razem.

Oferta geoturystyczna gminy Strzegowo to także dwie trasy z elementami geologicznymi: „Pętlą wokół Wkry” (link) oraz „Na wzniesienia Mławskie” (link). Długość każdej z tych tras przekracza 20 km więc raczej nie są to ścieżki spacerowe. Sporo informacji geologicznych można przeczytać na tablicy informacyjnej nieopodal urzędu gminy w centrum Strzegowa. Dodatkowo w „Kantorze Młyńskim” zaprojektowano wystawę „Czas Mamuta”. Szkoda tylko, że w czasie urlopowym, a więc największej aktywności turystycznej, Centrum jest nieczynne. 

Nad merytoryczną stroną czuwa Państwowy Instytut Geologiczny, warto zobaczyć informator i mapę geologiczno-turystyczną gminy Strzegowo (link).

Przepiękna okolica na odpoczynek połączony z geoedukacją, spacer wzdłuży meandrującej rzeki Wkry niezapomniany:) Polecam!


 Widok na kompleks budynków w Centrum Kulturowo – Historycznym „Kantor Młyński”


 Ekspozycja głazów narzutowych z tablica informacyjną i mamutem



 Dolina rzeki Wkry z wiatą turystyczną i licznymi ławeczkami - doskonałe miejsce odpoczynku



 Meandry i starorzecza w dolinie rzeki Wkry


 Koryto Wkry

Bieszczady marcowe

Dość niespodziewana, cudowna wycieczka w moje ukochane Bieszczady. Karpaty Wschodnie to idealne miejsce do rozwoju geoturystyki. Z wielkim optymizmem i nadziejami... może się udać:)





Dino-galeria

I do Galerii Krakowskiej zawitały dinozaury :)
Z wszystkich tematów około geologicznych jest niewątpliwie najbardziej atrakcyjny i przyciągający największą uwagę, w szczególności tych najmłodszych odbiorców. Przepis na atrakcje geoturystyczną: wybierz najbardziej oblegane i tłoczne miejsce i dodaj dinozaury. A co jeśli nie mamy dinozaurów? No cóż, wtedy trzeba się trochę bardziej napracować:)

 













Geo-Expo-Tour


Forum „Geoturystyka dla zrównoważonego rozwoju”, które odbyło się w Kielcach było dla mnie bardzo inspirujące. Zobaczyłem jak dużo inicjatyw realizuje się w Polsce z zakresu wykorzystania dziedzictwa geologicznego w turystyce.  I to nie tylko projekty, koncepcje, ciekawe pomysły ale realnie funkcjonujące atrakcje geoturystyczne dostępne do zwiedzania dla turystów. Jestem pod wielkim wrażeniem Geocentrum w Kielcach wybudowanego z dużym rozmachem, z ciekawą wystawą i pomysłową interpretacją faktów z historii Ziemi za pomocą zróżnicowanych form przekazu. A to nie koniec bo kolejne obiekty są udostępniane do zwiedzania – oczywiście kamieniołomy w Kielcach i jaskinie na Kadzielni, ale też „Sadowa Góra” w Jaworznie, Kopalnia „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej, kamieniołom „Lipówka” w Rudnikach i wiele innych. Geoturystyka w Polsce zaczyna przypominać tą światową! Konferencja odbyła się na terenie słynnych Targów Kielce i była fantastycznie zorganizowana. Gratulacje dla wszystkich odważnych:) 



 folder z konferencji

 Centrum Geoedukacji w Kielcach

Centrum Geoedukacji w Kielcach

Centrum Geoedukacji w Kielcach

Centrum Geoedukacji w Kielcach - machina czasu:)

Kadzielnia

Wejście do jaskini na Kadzielni

 Jaskinia na Kadzielni

Jaskinia na Kadzielni - gronowe skupienia kalcytu


 po wyjściu:)

Amfiteatr na Kadzielni

Ślichowice