E-podręcznik "Dokumentowanie i waloryzacja geostanowisk dla geoturystyki i geoparków"

Dokumentowanie i waloryzacja geostanowisk dla geoturystyki i geoparków autorstwa Krzysztofa Miśkiewicza, Anny Waśkowskiej oraz Ewy Małgorzaty Welc to kolejny podręcznik akademicki do geoturystyki. Opracowanie poświęcone jest przede wszystkim zagadnieniom praktycznym, ale przedstawia też wiedzę fundamentalną, porządkuje terminologię i wskazuje kierunki badawcze w geoturystyce. Adresowany jest do wszystkich zainteresowanych tematyką geoturystyczną i geoparkową, a w szczególności do studentów, nauczycieli, przewodników turystycznych, pracowników instytucji i organizacji zajmujących się promocją, zarządzaniem oraz rozwojem regionalnym.

Podręcznik jest dostępny on-line jak również w formie pliku pdf na stronie Open AGH w wersji polskojęzycznej (PL) oraz angloję
zycznej (EN). Praca doskonale wpisuje się w nurt Otwartych Zasobów Edukacyjnych (OZE).

                   

Produkt geoturystyczny

W ekonomii produktem jest wszystko to, co stanowi przedmiot wymiany rynkowej. Mówi się, że my konsumenci, nie kupujemy tylko sam produkt, ale raczej korzyści, których te produkty dostarczają. Produkt turystyczny jest wyjątkową odmiana produktu, gdyż jest wielowymiarowy i bardzo złożony. Taki produkt nabywa turysta, czyli ktoś, kto wyjechał ze swojego miejsca zamieszkania nie w celach zarobkowych i wykupił co najmniej jeden nocleg (choć to ostatnie jest dyskusyjne).

W literaturze można doszukać się haseł typu „geo-product” lub „geotourism product”, nawet w oficjalnych dokumentach UNESCO. Terminy te są rozmaicie charakteryzowane, analizowane pod różnym kątem i ciągle rozwijane. Ten temat został poruszony również w pierwszym polskojęzycznym podręczniku do geoturystyki (Migoń P. 2012. Geoturystyka. Wydawnictwo naukowe PWN).

Geo-produkt to taki rodzaj produktu marketingowego, który został wytworzony na bazie walorów dziedzictwa geologicznego, zawiera tzw. geo-interpretacje i może mieć zastosowanie w geoturystyce.

Produkt geoturystyczny to materialne i niematerialne geo-produkty powstałe na bazie walorów przyrody nieożywionej (walorów geologicznych) i współtworzone oraz doświadczane przez turystów w związku z wyjazdem poza miejsce stałego zamieszkania i to zarówno przed rozpoczęciem podróży, w trakcie jej trwania, jak i w czasie pobytu i po powrocie, umożliwiając realizację celów geoturystycznych (Dryglas, Miśkiewicz 2014).

Geo-produkt będzie zatem częścią bardziej złożonej struktury jaką jest produkt geoturystyczny

Więcej można znaleźć w artykule:

Dryglas, D., Miśkiewicz, K., 2014. Construction of the geotourism product structure on the example of Poland. In: 14th GeoConferences on Ecology, Economics, Education and Legislation. International Multidisciplinary Scientific Geoconferences. pp. 155–162.

http://sgem.org/sgemlib/spip.php?article4834  

 

Geoturystyka - co, gdzie, jak

Nowa wersja schematu z 2007 r., który pokazuje zakres oddziaływania geoturystyki w przestrzeni przyrodniczo-kulturowej. Przypomnijmy:

dziedzictwo GEOlogiczne i dziedzictwo kulturowe oparte na przyrodzie nieożywionej + GEOinterpretacja = GEOturystyka

Unikatowa, ciekawa budowa geologiczna regionu jest podstawą, ale bez tzw. zasobów ludzkich i m.in. odpowiedniej interpretacji i zakresu usług dla odwiedzających, geoturystyka nie ustnieje.

Zwracam szczególna uwagę na dziedzictwo (można tak spróbować nazwać) "geokulturowe" czyli: górnictwo, geomedycyna, geomitologia, geoart, krajobraz kulturowy, symbolika skał, minerałów czy skamieniałości itp. Warto uwzględnić te zagadnienia przy tworzeniu produktu geoturystycznego.

Krzysztof Miśkiewicz

Geoturystyka to nowe możliwości

W internetowym wydaniu Dziennika Turystycznego pierwsza część mojej opowieści o geoturystyce. Trochę własnych przemyśleń o samej ideologii geoturystyki. Jak dla mnie aspekt związku człowiek-litosfera jest bardzo interesujący.

Artykuł można przeczytać tutaj

Geointerpretacja

Geointerpretacja - czyli interpretowanie (przetwarzanie) wiedzy z zakresu nauk geologicznych (nauk o Ziemi) w taki sposób aby wiedza ta (język naukowy) była zrozumiała i atrakcyjna dla turystów niezależnie od wieku, stopniu wykształcenia, zdobytej wiedzy itp. Rozwój geointerpretacji uważam za jedno z najistotniejszych zadań geoturystyki. Język nauki jest często językiem hermetycznym, zrozumiałym w wąskich kręgach specjalistów zajmujących się daną dziedziną naukową. Ilość takiej literatury jest ogromna, lecz dla celów popularyzatorskich wymaga reinterpretacji.

Typowym przykładem geointerpretacji jest przedstawianie geologicznej skali czasu w skali ludzkiego zycia. Nie jest łatwo wyobrazić sobie i posługiwać się milionami lat. Stworzono więc model, gdzie wiek Ziemi czyli 4,5 mld lat zrównano z 1 rokiem. Jedna sekunda odpowiada tutaj 143 latom. O północy, z początkiem roku powstaje Ziemia, a 31 grudnia osiąga teraźniejszość. Wówczas zdarzenia w historii Ziemi zapisujemy w kalendarzu, i tak np. pierwsze ślady życia 16 kwietnia, pierwsze rośliny lądowe 28 listopada, wymarcie dinozaurów 26 grudnia, a pojawienie się człowieka 31 grudnia ok godz. 18!.  Taka skala czasu jest dla nas o wiele bardziej czytelna niż typowa tabela stratygraficzna.

Obecnie coraz więcej podręczników geologii (szczególnie tych amerykańskich) stawia na wizualizacje w interpretowaniu faktów. Pojawiają się blokdiagramy, rożnego rodzaju rysunki ułatwiające zrozumienie zagadnienia. W tym zakresie oprócz wiedzy potrzebna jest wyobraźnia, kreatywność, a także umiejętności manualne.

Problemy badawcze georóżnorodności w geoturystyce

Zachęcam do lektury artykułu w czasopiśmie Geoturystyka:

Problemy badawcze georóżnorodności w geoturystyce

Znowu w temacie georóżnorodności, bardzo ciekawym temacie aczkolwiek trudnym do uchwycenia w obliczeniach i z wciąż nurtującym pytaniem: czy geoturystyka może być dyscyplina naukową?

Funkcje obiektów geoturystycznych

Czytając ostatnio na temat funkcji społecznych jakie spełniają różnego rodzaju obiekty i obszary, które człowiek tworzy lub przystosowuje do swoich potrzeb, pomyślałem o obiektach geologicznych. W literaturze można doszukać się już pewnych klasyfikacji, gdzie operuje się różnymi funkcjami, spróbuje więc dostosować je do obiektów geoturystycznych. Wyrózniłem 5 podstawowych funkcji jakie spełniają utworzone obiekty geoturystyczne i uszeregowałem te funkcje od najważniejszych:

- funkcja dydaktyczna/edukacyjna lub krajoznawcza czy poznawcza,

- funkcja turystyczna, rekreacyjna lub wypoczynkowa,

- funkcja ochronna, ekologiczna czy sozologiczna,

- funkcja estetyczna, krajobrazowa,

- funkcja naukowa czyli merytoryczna

.

Szlakiem geoturystycznym

Dobra trasa geoturystyczna powinna być tak zaplanowana, aby umiejętnie połączyć informacje typowo geologiczne z obecnością człowieka w takim otoczeniu - czyli jak warunki krajobrazowe wpływają na codzienne życie ludzi. Człowiek wykorzystuje skały i minerały od wieków, ukształtowanie terenu wpływa na kulturę, tradycję, obyczaje. Związek człowiek-litosfera jest niezaprzeczalnym walorem turystycznym
Przykład:
- oprowadzamy turystów po obszarze bogatym w wychodnie piasków, objaśniamy pochodzenie np. piasków rzecznolodowcowych łącząc z zagadnieniami zlodowaceń, akumulacją wodnolodowcową czy erozją wód lodowcowych, 
- kolejny etap to zwiedzanie piaskowni, gdzie turyści mogą zaobserwować proces wydobycia materiału skalnego, najlepiej w ujęciu historycznym
- zwiedzanie huty szkła pokazuje proces przetwarzania piasku
- ostatni etap to możliwość obejrzenia efektu pracy człowieka i wykorzystania materiału skalnego - czyli zwiedzanie wystawy wyrobów ze szkła
Idealnym rozwiązaniem jest umożliwienie geoturyście uczestniczenia w całym procesie - możliwość pobierania prób skalnych czy warsztaty rzemiosła.

.

Znaczenie geoturystyki w ochronie przyrody

Polecam artykuł, który taktuje o ważnym zagadnieniu kooperacji między wykorzystaniem turystycznym i ochroną środowiska naturalnego

Znaczenie geoturystyki w ochronie przyrody

.

Czy obiekt geoturystyczny może być chroniony?

Niezmienny konflikt na styku turystyki i ochrony przyrody wydaje się nierozwiązywalny. Niewątpliwie przemysł turystyczny zagraża cennym przyrodniczo obszarom jednak warto zastanowić się czy zawsze. Metody ochrony obiektów geologicznych są dwie: 1) całkowite zamkniecie dostępu do obiektu np. groty kryształowe w Wieliczce, 2) udostępnienie do zwiedzania ale pod pewnymi warunkami. Te warunki są kluczowe w rozwiązywaniu wspomnianego konfliktu. Będą decydować o tym w jakim stopniu dany obiekt będzie użytkowany. Stosując drugą metodę zyskujemy bardzo wiele: wpływ pieniędzy z turystyki na realizowanie celów ochrony przyrody, podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa poprzez edukację, stałą kontrolę nad stanem zachowania obiektu i jego otoczenia. Przykład grot kryształowych pokazuje jednak że nie zawsze można stosować, wydawałoby się, lepszą, drugą metodę, dlatego trzeba umieć wybrać i pogodzić turystykę z ochroną przyrody. Nie wszystko można udostępnić, a to co udostępniamy, musimy zabezpieczyć i mądrze z tego korzystać.

Geoturystyka - co, gdzie, jak?

Słowa kluczowe

Kilka haseł, które pomogą wyszukać informacje dotyczące geoturystyki i dziedzin pokrewnych. Zapewne ta lista z czasem zostanie uzupełniona:

geoturystyka, turystyka geologiczna, krajoznawstwo, obiekt geoturystyczny, trasa geoturystyczna, tablica geoturystyczna, walory/atrakcje geoturystyczne, zagospodarowanie geoturystyczne, interpretacja geoturystyczna, geoturysta, ochrona przyrody nieożywionej - geoochrona, geopark, dziedzictwo geologiczne, georóżnorodność, geostanowisko, obiekt geologiczny, geoedukacja

wszystkie te terminy zostaną objaśnione niebawem...

Z czym jeść geoturystykę? Ze wszystkim!

Geoturystyka to nie tylko turystyka geologiczna. Poniższa klasyfikacja zakresu geoturystyki może pomóc uzmysłowić sobie jak szerokim zagadnieniem jest ta idea. Bo chyba tak należałoby określać geoturystykę - idea, która łączy środowisko przyrodnicze z człowiekiem.

Obiekt geologiczny versus obiekt geoturystyczny

Warto zwrócić uwagę na następujący fakt:

obiekty geologiczne (czyli odsłaniające się na powierzchni Ziemi skały, minerały czy skamieniałości lub formy morfologiczne tj. jaskinie, wodospady, wulkany, doliny rzeczne, pustynie itp). to jeszcze nie są obiekty geoturystyczne! "Jeszcze nie" dlatego, że mogą się nimi stać, jeśli obiekty geologiczne zostaną przygotowane do obsługi turystów zainteresowanych geologią. Przygotowanie owe, to np. panele informacyjne ustawione przy obiekcie, tzw. tablice geoturystyczne, które przekazują uproszczone informacje dotyczące dziedzictwa geologicznego.
Oto kilka przykładów na zdjęciach:

 

Fot. 1                                                             Fot. 2

Fot. 3

Fot. 4

Fot. 5

Podpisy do zdjęć:
Fot. 1-2. Tablica geoturystyczna i geocentrum z licznymi panelami geoturystycznymi w National Nature Reserve "Knockan Crag" (GEOPARK North West Highlands, Szkocja).
Fot. 3. Tablica informacyjna na trasie geoturystycznej (GEOPARK Rab Island, Chorwacja).
Fot. 4. Zagospodarowanie obiektów geologicznych (skamieniałe pnie drzew) w The Petrified Forest Park (GEOPARK Petrified Forest of Lesvos, Grecja).
Fot. 5. "Skalna ścieżka" w parku botaniczno-geologiczny (Lausitzer Findlingspark Nochten, Niemcy).

Co to jest geoturystyka?

Dla przykładu podaje dwie definicje: 

zapewnienie zaplecza edukacyjnego i usługowego do promocji walorów stanowisk geologicznych i geomorfologicznych oraz ich społecznej użyteczności, a także zapewnienie ochrony tych stanowisk dla studentów, turystów i innych odwiedzających (Hose 2000) 

lub 

dział turystyki poznawczej i/lub nastawionej na przeżycia, bazującej na poznawaniu obiektów i procesów geologicznych oraz doznawaniu w kontakcie z nimi wrażeń estetycznych (Słomka, Kicińska-Świderska 2004) 

Hose T.A. 2000. European geotourism – geological interpretation and geoconservation promotion for tourists. W: D. Barretino, W.A.P. Wimbledon, E. Gallego (red), Geological Heritage: Its Conservation and Management. Instituto Tecnologico GeoMinero de Espana, Madrid: 127-146.

Słomka T., Kicińska-Świderska A. 2004. Geoturystyka – podstawowe pojęcia. Geoturystyka 1: 5-7.

Podstawy geoturystyki

Na początek trochę podstaw. Zapraszam do lektury i komentowania: 

http://w557.wrzuta.pl/plik/88MA9nfcU55/naukowe_podstawy_geoturystyki

Chciałbym zwrócić szczególna uwagę na możliwości popularnego wykorzystania nauk geologicznych jakie wynikają z tekstu tego artykułu. Tak bardzo przyzwyczailiśmy się do rzeczy, które na co dzień używamy, że zapomnieliśmy jak jesteśmy zależni od skał i minerałów. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo otaczający nas krajobraz wpływa na nasze życie. Historia ludzkości bardzo mocno związana jest przyrodą nieożywioną, z dziedzictwem geologicznym, z georóżnorodnością. Geoturystyka pokazuje ten związek ucząc w ten sposób wrażliwości przyrodniczej. Jeśli wiemy i rozumiemy, to umiemy to docenić. Dydaktyczny charakter geoturystyki jest nie do przecenienia.

K.M.