Geoturystyka - geotourism

Pierwsze monograficzne opracowanie dotyczące geoturystyki. Trochę ogólnych, podstawowych informacji, wiele z perspektywy krajów tj. Australia, Iran, Malezja, Płd. Afryka, Niemcy, Chiny, USA, W. Brytania, Hiszpania. To też duża baza literatury. POLECAM!


Dowling R., Newsome D. (eds.) 2006. Geotourism. lub
Dowling R., Newsome D. (eds.) 2006. Geotourism. Sustainability, impacts and management.

Kraków geoturystyczny. Wycieczka 1 - Tyniec i opactwo Benedyktynów

Spacer po Krakowie może dostarczyć wiele ciekawych odkryć geoturystycznych. W pierwszym cyklu, który chciałbym systematycznie uzupełniać pokażę atrakcje geoturystyczne jednego z najpiękniejszych miast Polski.

Zaczynamy od Tyńca i przepięknego odcinka przełomowego Wisły. Miejsce bardzo dobrze znane krakowianom (i nie tylko) ze względu na opactwo Benedyktynów. Zlokalizowany jest on na wapiennym wzgórzu zrębowym, czyli wyniesieniu terenu, które ograniczone jest uskokami, po których zostało to wzgórze wypiętrzone. Nieopodal znajduje się tektonicznie obniżona cześć zwana zapadliskiem, po którym płynie obecnie Wisła. Przełom zatem nie jest typowym przełomem rzecznym, ale pozornym, gdyż rzeka nie wcięła się w podłoże skalne, ale wykorzystała istniejące już wcześniej zapadlisko. Cały Tyniec zbudowany jest z podobnych wzniesień i obniżeń tektonicznych ograniczonych wieloma uskokami, co jest efektem fałdowania Karpat i napierania na wapienne skały Tyńca. Miało to miejsce w miocenie, kilkanaście mln lat temu. Myli się jednak ten, kto myśli że proces ten już się zakończył. Dowodem na to iż tak nie jest są wapienne głazy pod opactwem, które oderwały się od ściany skalnej i spadły na skutek trzęsienia ziemi, które miało miejsce prawdopodobnie w XVIII w.

   
Widok na dolinę Wisły i opactwo Benedyktynów od strony Piekar


Przełom Wisły pod Tyńcem jest najwęższą doliną w całym biegu Wisły, od Karpat po ujście do Morza Bałtyckiego


Skałki wapienne pod opactwem Benedyktynów w Tyńcu


Głazy wapienne pod opactwem - świadectwo trzęsień ziemi w Polsce

Wzgórze zrębowe wraz z opactwem w Tyńcu


Autor na wycieczce geoturystycznej w Tyńcu:)

Słowa kluczowe

Kilka haseł, które pomogą wyszukać informacje dotyczące geoturystyki i dziedzin pokrewnych. Zapewne ta lista z czasem zostanie uzupełniona:

geoturystyka, turystyka geologiczna, krajoznawstwo, obiekt geoturystyczny, trasa geoturystyczna, tablica geoturystyczna, walory/atrakcje geoturystyczne, zagospodarowanie geoturystyczne, interpretacja geoturystyczna, geoturysta, ochrona przyrody nieożywionej - geoochrona, geopark, dziedzictwo geologiczne, georóżnorodność, geostanowisko, obiekt geologiczny, geoedukacja

wszystkie te terminy zostaną objaśnione niebawem...

Rezerwat przyrody Wisła

Rezerwat przyrody Wisła to doskonałe miejsce do obserwacji form i procesów związanych z erozją rzeczną. Wodospady zawsze przeciągały turystów, których nie brakuje i w tym miejscu. No i przy okazji można odwiedzić naszego super skoczka:). Wodospady utworzyły się tutaj tylko dlatego, że podłoże skalne zbudowane jest z naprzemianległych warstw łupków i piaskowców, z których te drugie są na tyle odporne na niszczenie, że tworzą progi wodospadowe. Wycieczka dolinami Białej i Czarnej Wisełki zapewne będzie niezapomniana. A widok z Baraniej Góry wart jest trudu wspinaczki.




Geoparki dla geoturystyki

Zapewne będę pisał jeszcze o geoparkach wiele, a dzisiaj chciałbym tylko zasygnalizować, jak bardzo tracimy w Polsce z powodu braku tej formy promocji dziedzictwa geologicznego. Geopark to nie jest kategoria ochrony, a zabezpiecza i promuje bogactwo geologiczne poprzez rozwój zrównoważonej turystyki.  W krajach europejskich funkcjonuje to doskonale, co widać na załączonym filmie:

Wspomnienie - Tatry

Żegnamy już zimę, no i dobrze, a to tylko wspomnienie z pobytu w pięknych polskich górach. Panorama z Kasprowego Wierchu

Z czym jeść geoturystykę? Ze wszystkim!

Geoturystyka to nie tylko turystyka geologiczna. Poniższa klasyfikacja zakresu geoturystyki może pomóc uzmysłowić sobie jak szerokim zagadnieniem jest ta idea. Bo chyba tak należałoby określać geoturystykę - idea, która łączy środowisko przyrodnicze z człowiekiem.

Znalezione w sieci

http://blogjw.wordpress.com/2008/07/28/ogorki-akademickie-solone

Opracowanie dobrej tablicy geoturystycznej jest naprawdę dużym wyzwaniem! A w Polsce takich tablic jest jak na lekarstwo. Nie sposób nie zgodzić się z autorem komentarza:). Ale uczmy się na błędach

Obiekt geologiczny versus obiekt geoturystyczny

Warto zwrócić uwagę na następujący fakt:

obiekty geologiczne (czyli odsłaniające się na powierzchni Ziemi skały, minerały czy skamieniałości lub formy morfologiczne tj. jaskinie, wodospady, wulkany, doliny rzeczne, pustynie itp). to jeszcze nie są obiekty geoturystyczne! "Jeszcze nie" dlatego, że mogą się nimi stać, jeśli obiekty geologiczne zostaną przygotowane do obsługi turystów zainteresowanych geologią. Przygotowanie owe, to np. panele informacyjne ustawione przy obiekcie, tzw. tablice geoturystyczne, które przekazują uproszczone informacje dotyczące dziedzictwa geologicznego.
Oto kilka przykładów na zdjęciach:

 
Fot. 1                                                             Fot. 2

Fot. 3

Fot. 4

Fot. 5


Podpisy do zdjęć:
Fot. 1-2. Tablica geoturystyczna i geocentrum z licznymi panelami geoturystycznymi w National Nature Reserve "Knockan Crag" (GEOPARK North West Highlands, Szkocja).
Fot. 3. Tablica informacyjna na trasie geoturystycznej (GEOPARK Rab Island, Chorwacja).
Fot. 4. Zagospodarowanie obiektów geologicznych (skamieniałe pnie drzew) w The Petrified Forest Park (GEOPARK Petrified Forest of Lesvos, Grecja).
Fot. 5. "Skalna ścieżka" w parku botaniczno-geologiczny (Lausitzer Findlingspark Nochten, Niemcy).

Co to jest geoturystyka?

Dla przykładu podaje dwie definicje: 

zapewnienie zaplecza edukacyjnego i usługowego do promocji walorów stanowisk geologicznych i geomorfologicznych oraz ich społecznej użyteczności, a także zapewnienie ochrony tych stanowisk dla studentów, turystów i innych odwiedzających (Hose 2000) 

lub 

dział turystyki poznawczej i/lub nastawionej na przeżycia, bazującej na poznawaniu obiektów i procesów geologicznych oraz doznawaniu w kontakcie z nimi wrażeń estetycznych (Słomka, Kicińska-Świderska 2004) 

Hose T.A. 2000. European geotourism – geological interpretation and geoconservation promotion for tourists. W: D. Barretino, W.A.P. Wimbledon, E. Gallego (red), Geological Heritage: Its Conservation and Management. Instituto Tecnologico GeoMinero de Espana, Madrid: 127-146.
Słomka T., Kicińska-Świderska A. 2004. Geoturystyka – podstawowe pojęcia. Geoturystyka 1: 5-7.

Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce

Pierwsza edycja takiego opracowania. Jestem świadom braków, niedociągnięć, błędów, ale to naprawdę solidna praca zespołowa, godna polecenia. Warto zacząć od tego przewodnika swoją przygodę z geoturystyką.


Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach

Skałki to jedne z najciekawszych atrakcji geoturystycznych Beskidów. Nieopodal Ciężkowic znajduje się udostępniony do zwiedzania rezerwat przyrody Skamieniałe Miasto. Wato tam pojechać i zobaczyć formy skałkowe zbudowane z piaskowców typowych dla tzw. fliszu karpackiego - osadu powstałego w głębokim morzu. I chyba ta świadomość, że oglądamy i chodzimy po skałach morskich, rozbudza naszą wyobraźnie. Geolog może dużo opowiedzieć o warunkach powstawania takich osadów oraz o warunkach modelowania i tworzenia tych fantazyjnych kształtów. No bo przecież same skałki to już efekt procesów niszczenia powierzchni Ziemi. Taka wycieczka z przewodnikiem po Skamieniałym Mieście może trwać cały dzień i dostarczyc sporo wrażeń i informacji geologicznych.







Welcome

Geotourism is a new idea. It is one of the types of responsibility, educational, sustainable (eco) tourism that is increasingly appears on the trials in Poland and worldwide. Jurassic parks, the underground tourist route, field panels with geological information are created. Closed quarries are adapted to the recreational function, and the jewellery made of minerals and fossils are experiencing a renaissance. But geotourism is something more...

Geotourism is for those more demanding, for those who want to thoroughly explore the regions visited and choose offers unusual, original, exciting, remarkable. Geotourism offers the opportunity to learn about the natural history of our planet, 4.5 billion year history of the transformations of continents, oceans, life on Earth.

Are you curious as to why and how they are formed: waterfalls, volcanoes, caves, river valleys, mountains, deserts, canyons, etc. which are objects that you see during your holiday? Would you like to know how to read information written in the rocks witout studying the geology and not looking at a stack of books in a library? Are you fascinated by fossils, minerals, and would like to know more, and maybe even dig their own treasures? If so, this is the right place. With geotourism this knowledge goes beyond the group a few geologists and researchers and reaches a wide audience.

Geotourism will show you not only the fascinating world of nature but also to discover the geological history, profiles of the great geologists, the use of rocks and minerals in everyday life and the impact of geology and topography on the traditions and culture of local residents. Influence of geology on human life is undeniable!

If you would like to participate in the geotourist tour contact with me.
I offer you few tours in Krakow and surroundings

Podstawy geoturystyki

Na początek trochę podstaw. Zapraszam do lektury i komentowania: 

Chciałbym zwrócić szczególna uwagę na możliwości popularnego wykorzystania nauk geologicznych jakie wynikają z tekstu tego artykułu. Tak bardzo przyzwyczailiśmy się do rzeczy, które na co dzień używamy, że zapomnieliśmy jak jesteśmy zależni od skał i minerałów. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo otaczający nas krajobraz wpływa na nasze życie. Historia ludzkości bardzo mocno związana jest przyrodą nieożywioną, z dziedzictwem geologicznym, z georóżnorodnością. Geoturystyka pokazuje ten związek ucząc w ten sposób wrażliwości przyrodniczej. Jeśli wiemy i rozumiemy, to umiemy to docenić. Dydaktyczny charakter geoturystyki jest nie do przecenienia.
K.M.